TIẾNG CHUÔNG ĐỒNG

Truyện ngắn

Nguyễn Tầm Thường

“Chúa ơi! sao Cha xứ ḿnh keo thế!” “Cha keo th́ bà bếp cũng khổ, chả bao giờ được ăn miếng thịt!” Chuyện Cha xứ hà tiện lại được đem ra làm đề tài. “Chả bao giờ mua sắm cái ǵ cả. Chắc Cha phải có hàng trăm ngàn!” Một bà khác: “Có một thân một ḿnh, chả mấy ngày không có lễ mồ bậc nhất! Lại c̣n mấy sào ruộng nhà xứ nữa!” Có giọng thêm vào: “C̣n mấy cây xoài chung quanh nhà thờ để làm ǵ! Cứ tiền bán xoài năm nay th́ Cha cũng đủ tiêu cả năm!” Dựa lưng vào tường, bà quản giáo góp lời: “Mà lạy Chúa tôi! Bà bếp cũng chịu khó quá, cả rau cỏ cũng chẳng phải mua!” Chạy ra gốc cau nhổ miếng nước trầu, bà phó hội buông một câu sắc như dao: “Gớm! ở với Cha xứ keo như thế th́ không chịu khó cũng chả được!” Mùa lúa gặt xong, không c̣n chuyện đầu làng cuối xóm, các bà quay về chuyện Cha xứ.


Gian pḥng không ǵ đáng giá vài trăm bạc. Chiếc bàn gỗ cạnh cửa sổ không sơn phết. Cánh tủ bị nứt một đường lớn, dán có thể chui qua. Tủ không bao giờ khóa nhưng cũng treo lủng lẳng một chiếc khóa sắt sét rỉ. Đôi giầy cất trên nóc tủ, chỉ đi vào những ngày lễ trọng. Cái giường gỗ mốc, chiếc gối đầu đan bằng tre mây cạnh chiếc mền có dấu hiệu hai bàn tay bắt nhau của Mỹ viện trợ cho dân di cư năm 1954. Chiếc mũ loại chủ đồn điền cao su người Pháp ngày xưa, móc vào cây đinh trên cột mùng. Chiếc đồng hồ quả quưt tróc sơn với những con số la mă, để ở cạnh chỗ mấy cuốn sách latin. Đáng giá nhất: Cái xe đạp.

Ngoài pḥng khách: Chiếc bàn dài, mỗi bên ngồi được mươi người, trải tấm nhựa có in h́nh trái dứa với ô vuông màu xanh đậm. Một chai nước lọc không đậy nút, che bằng chiếc phễu làm bằng giấy. Dăm ba chiếc ly trên chiếc khay nhôm. H́nh đức Cha địa phận trên tường đă bạc màu. Vào ngày Tết có thêm b́nh nước trà và b́nh thủy đựng nước nóng. Ngoài ngày Tết, bà bếp lại cất đi.

Cái hà tiện mà mấy bà hay mở đầu câu chuyện là những bữa cơm của Cha. Miệt quê chỉ họp chợ vào ban sáng. Chợ họp từ tờ mờ cho đến khi rơ mặt trời th́ tan. Cứ xem người đi chợ mà biết ngày hôm đó họ ăn ǵ, kinh tế gia đ́nh ấy ra sao. Ở ngôi làng nhỏ này, người ta chẳng những biết tính t́nh, gia thế của nhau mà c̣n biết nhiều thứ khác nữa. Cha già cũng không thoát khỏi những thứ biết ấy. Chẳng phải là việc của các bà, nhưng có vậy th́ mới có chuyện mà nói chứ. Các bà cứ bực ḿnh là tại sao Cha xứ có tiền mà chẳng bao giờ dám ăn ngon. Nào là bà bếp chỉ mua tép để kho mặn, họa huần mới mua thịt th́ chỉ mua một miếng bằng ngón tay để bằm nhỏ nấu canh hoa thiên lư! Nói th́ nói vậy, chứ các bà cũng thương ngài lắm. Chẳng ai chê trách Cha già được điều ǵ cả. Cha hiền từ, nhân đức, không hề làm mất ḷng ai. Chỉ có điều làm các bà cứ bực ḿnh là tiền Cha để làm ǵ, có một thân già tội ǵ mà phải ăn uống như thế cho nó khổ!

Không hôm nào cửa sổ trên gian cung thánh không mở từ một giờ trưa đến ba giờ chiều. Giờ Cha cầu nguyện. Nó như cái đồng hồ chạy gần hai mươi năm nay, không bao giờ sai. Không ai biết quê quán Cha ở đâu. Từ ngày di cư năm 1954 đến ngày Cha về hưu là mười chín năm mà không có người bà con nào đến thăm. Cha cũng không hề bỏ xứ đi vắng trừ những dịp cấm pḥng. Có lần ông trùm hỏi:

- Sao Cha không bao giờ đi đâu cả?

- Đi th́ ḿnh cũng tốn mà chủ nhà đón khách cũng tốn!

Không biết nói thật hay chơi, câu trả lời bất hủ ấy càng làm cho các bà thêm chuyện về tính hà tiện của một Cha già.

* * *

Bắt đầu bàn chuyện xây nhà thờ cũng là thời điểm Cha già có thể về hưu. Đức Cha đă cho phép ngài nghỉ. Sau hai mươi năm di cư, nhà thờ xây tạm từ ngày định cư đầu tiên trên khu đất hoang, bắt đầu sụp đổ. Mái tôn viện trợ hai mươi năm trước đă mục, mưa dột. Cửa sổ long bản lề, nhiều cái đă đóng chằng bằng những khúc ván thông. Những năm đó là thời gian quân đội Mỹ c̣n ở Việt Nam. Vào khoảng thời gian này, nhiều nhà thờ cũng đă được xây lại nhờ sự trợ giúp do thiện chí của quân đội đồng minh.

Hơn một năm quyên góp mà chẳng đi đến đâu. Làng nghèo. Hết đóng tự ư lại bổ nhân danh, cứ đầu người mà đóng, nhiều đóng nhiều, ít đóng ít. Đông con, nhà nghèo lại phải đóng nhiều nên sinh lắm chuyện chẳng hay. Kẻ đóng tiền, người nộp thóc. Đóng góp măi dân chúng xót ruột. Không đóng sợ bị trục xuất, chết không có người đưa. Kêu ca, nhưng biết làm sao, nhà thờ bắt đầu đổ, giá nào cũng phải làm lại. Nhiều linh mục xin Mỹ giúp mà làm được nhà thờ. Thấy các xứ chung quanh có nhà thờ, dân lại càng bực bội. “Sao Cha không xin lính Mỹ ít gỗ, ít xi măng”. Đối với Cha già, h́nh như quân đội đồng minh không hề có mặt ở đây: “Nhà thờ của các con th́ các con phải xây lấy.”

Tiền thu không đủ, nhưng đợi đến bao giờ. Chạy từng thùng thóc. Vật giá leo thang vùn vụt. Nhà thờ hư quá rồi không chần chừ được nữa. Vào một ngày nọ, Cha già quyết định khởi công. Có ai là người phấn khởi v́ biết ngày nào hoàn thành! “Rơ thật là chuyện các Cha già!” “Cứ tay mà cuốc th́ đến bao giờ, chỉ nhờ xe Mỹ ủi cho vài nhát là xong!”. Cằn nhằn. Nhưng sau một tháng th́ nền nhà thờ cũng thành h́nh. Hàng trăm nhát cuốc góp lại, kiến tha lâu có ngày đầy tổ. Cả xứ làm nhân công, người lớn gánh đất, con nít khuân gạch. Tường bắt đầu xây. Có ḷng góp sức, nhưng vật liệu rồi cũng cạn. Ôi! lực bất ṭng tâm. Nhà nhờ dang dở. Hy vọng mong manh và niềm vui thành cằn nhằn.

* * *

Thế rồi bất chợt một ngày, có tiếng loan tin: “Các bà ơi, Mỹ nó giúp xứ ḿnh rồi!” Buông miếng trầu trên tay: “Chuyện ǵ thế?” Vừa phe phẩy cái nón vừa hối hả: “Ra mà xem, xe chở bao nhiêu tôn đến.” Ngẩng đầu lên, một bà: “Đă bảo mà, cứ nhờ Mỹ ngay từ đầu th́ có phải xong nhà thờ rồi không.” “Cha già thật lẩm cẩm, nó cho th́ cứ xin chứ làm ǵ mà phải tự ái.” Những buổi chiều nhàn rỗi, đề tài lính Mỹ cũng thường được chiếu cố tận t́nh. Chỗ nào có Mỹ th́ con gái hư hỏng. Chỗ nào có Mỹ th́ có x́ ke. Mỹ ở đâu th́ tội ở đó. Nhưng từ ngày có những chuyến xe tiếp tế đến th́ cái nh́n của các bà về lính Mỹ bớt hằn học. Cái nh́n của kẻ thọ ơn đă xoay chiều.

Vật liệu tiếp tục chở về. Bàn tay với bàn tay. Sân nhà thờ vang tiếng cười. Ước mơ được ngôi giáo đường đang thành sự thật. Đối với xóm giáo di cư này th́ không có ǵ bằng nhà thờ. Mất nhà thờ th́ niềm tin ở vào đâu. Nh́n nhà thờ cao dần bắt đầu nghiêng thành bóng lúc ngả chiều, ḷng người ai cũng rộng mênh mông chờ tiếng chuông khánh thành. Ngày ấy chắc phải vui lắm. Cứ mơ một khung trời mà ai cũng hân hoan.

Cha già lâm bệnh phải vào nhà thương lúc nhà thờ gần xong. Dấu hiệu cuối đời, tiếng điểm của thời gian cho một con người đă đến. Hai mươi năm trời không bao giờ Cha xa làng. Sáng dâng lễ, tối cầu kinh. Bỗng dưng hôm nay thiếu bóng Cha. H́nh ảnh ấy lạ quá. Như chiếc kim đồng hồ đang đều đặn bỗng dưng rơi xuống. Tự nhiên xứ đạo vắng hẳn đi. Một thứ trống trải mà từ trước tới nay không ai cảm thấy. Buổi chiều bên giàn trầu. Chuyện của các bà: “Mới vắng Cha mấy hôm mà xứ vắng quá!” “Ừ, tôi cũng thấy thế, cứ như nhà có đám ma.”

Cha già xa xứ cả tuần lễ rồi. Khi có đau đớn và chia ĺa thường làm con người quư xót thương và yêu mến bao dung. Buổi kinh trưa của các bà không c̣n thấy cửa sổ trên gian cung thánh mở nữa. “Tội nghiệp cho Cha, già cả rồi bây giờ lại đau yếu th́ lấy ai mà chăm sóc lúc về hưu.” Không biết bao giờ Cha già mới khỏe. Mà bệnh ǵ vậy. Lại già cả rồi. T́nh cảm này nuối tiếc t́nh cảm kia. “Chúa ơi, Cha già mà chịu khó quá. Cứ lụ khụ khuân gạch một ḿnh.” Một bà khác: “Chẳng ngày nào mà không đội cái nón trắng đi trộn cát với phu hồ, mà trời th́ cứ nắng quá sức.” Phẩy chiếc quạt, có giọng tiếp: “Ừ, tôi nói thật đấy, khó có Cha xứ nào mà b́ lại được với Cha xứ ḿnh. Các Cha trẻ th́ tài ngoại giao, chứ chả đạo đức như Cha già ḿnh được đâu!” “Cha đă già rồi mà không nghỉ ngơi, làm làm ǵ cho thêm khổ vào thân!” Hôm nay chẳng bà nào nói đến cái tính hà tiện của Cha nữa. Bà nào cũng tỏ vẻ thương hại Cha. Sau cái hôm bị té ở cuối sân nhà thờ, Cha đau rồi lâm bệnh luôn. Trượt chân, không kịp buông tay chống, Cha ngă vào đống gạch.

* * *

Rồi chuyện ly biệt cũng đến. Đời như ḍng nước cũng phải buông bờ mà xuôi về biển. T́nh cảm nào, yêu thương hay ghét bỏ th́ cũng có ngày tan theo hạt nắng, để mỗi linh hồn bay theo gió ngàn về bến bờ riêng của mỗi người. Sau khi khánh thành nhà thờ có một tuần lễ, Cha già giă từ con chiên về hưu. Ngày từ biệt Cha ở sân nhà thờ, xứ đạo u buồn lắm. Rưng rưng lệ thương một Cha già đă gần hai mươi năm chung sống. Cha ra đi như một cái tang. Như một tàu cau sau những ngày che chở cho buồng cau kết trái, bây giờ nó xơ xác rụng xuống về với đất bụi. Giă từ trời cao. H́nh ảnh đơn sơ của Cha làm cho người ta bây giờ mủi ḷng. Đồ đạc của Cha có chiếc vali, mấy thùng giấy đựng đồ. Chiếc xe đạp buộc trên nóc xe lam. Ḷng xe c̣n rộng. Xe chuyển bánh. Một cánh lá bay về cuối đời, im lặng ở một chốn không c̣n tiếng chuông.

Người ta thường không quư những ǵ ḿnh có, khi mất rồi mới mến thương. Hai mươi năm Cha con sống bên nhau. Có những gia đ́nh từ đời cha đến đời con, xuống cháu đều đo tay Cha già ban phép cưới, rửa tội, làm lễ an táng. Cái nghĩa ấy chẳng dễ ǵ một sớm mà phai nhạt. Ngày Cha lên đường bỏ xứ đi mới là lúc họ thấy ḿnh đă không phụng dưỡng Cha già cho đủ. Cái cảm t́nh của kẻ thấy ḿnh không tṛn ân nghĩa làm nhiều người hối hận. Trên sân nhà thờ hôm ấy, nhiều ḍng nước mắt đă rơi. Cha đi rồi, giáo xứ vắng lạ lùng. Một im lặng bàn bạc mà phủ kín ḷng người.

* * *

Cha ra đi để lại cho xóm đạo ngôi nhà thờ khang trang. Chuyện xây nhà thờ không đơn giản như tôi viết ở trên. Về sau này, khi Cha đi rồi người ta mới biết rơ. Chuyện là có lần ông trùm ṭ ṃ hỏi Cha: “Bẩm Cha, nhà thờ là do công lao của Cha. Chúng con chẳng biết nói sao để cám ơn Cha.” Nói tới đó ông ngập ngừng, ông muốn hỏi xem ai là người đă trợ giúp vật liệu v́ mọi người đều biết số tiền quyên góp không thể đủ mua tất cả. Nhưng ông không biết mở đầu làm sao cho gọn. Ông chỉ sợ hỏi Cha như thế là ṭ ṃ tọc mạch, nên đă măi mà ông không t́m được câu vào đề cho đúng. Sau cùng ông đành ngập ngừng:

- Bẩm Cha, chúng con chỉ đóng góp được có phân nửa mà nhà thờ th́ tới những bốn triệu, vậy ai giúp ḿnh số tiền lớn đó hả Cha?

Cha già lắng nghe. Mắt trái của Cha vẫn c̣n bầm tím v́ vết thương ngă ở đống gạch chưa lành. Ngài ôn tồn nói như một điều rất b́nh thường:

- Chẳng có ai giúp ḿnh cả. Các con phải cám ơn v́ sự quan pḥng của Chúa. Đây là tiền mà các con biếu Cha, tiền các con xin Cha làm lễ. Hai mươi năm qua, những ngày sống với các con, Cha coi tiền ấy là tiền Cha giữ giùm các con. Số tiền Cha để dành vừa đủ để bù vào chỗ thiếu mà xây xong nhà thờ!

Hôm ấy ông trùm rớt nước mắt. Im lặng. Khi ta im lặng nh́n xuống ḍng đời, bấy giờ mới thấy có nhiều thứ xót thương nó thấm vào ḷng. Trời ơi! một số tiền lớn như thế. Hai mươi năm cần cù làm việc cho Chúa. Hai mươi năm dâng lễ, ǵn giữ đồng tiền cho con chiên của ḿnh để rồi về già ra đi với chiếc vali bạc màu, mấy thùng giấy đựng đồ và chiếc xe đạp cũ. Những chiếc xe chở vật liệu kia là tiền của Cha. Tất cả những bữa ăn khem khổ của Cha già là ở đấy. Bằng ấy ngày xây nhà thờ mà có ông Mỹ nào đến chụp h́nh, quay phim đâu, sao không ai tinh ư mà nh́n ra điều đó.

Cha già vĩnh viễn xa mất rồi. Cha ra đi không bao giờ trở lại nữa. Không c̣n dịp nào để xem bà bếp của Cha sáng nay mua mấy con cá khô, mấy lạng đỗ đen. “Sao Cha không cho chúng con biết bằng ấy năm Cha đă chắt chiu từng đồng cho chúng con. Nếu Cha không sống cực như thế th́ làm sao chúng con có nhà thờ. Không cách nào chúng con xây được nhà thờ v́ xóm giáo nghèo quá. Có phải Cha đă nh́n thấy từ hai mươi năm xa xưa về trước. Có phải qua những giờ Cha quỳ trước Ḿnh Thánh Chúa hàng ngày mà Chúa đă mặc khải cho Cha hoàn cảnh xóm giáo chúng con hai mươi về sau. Cho đến bây giờ chúng con vẫn không hiểu nổi. Đời Cha là một nhiệm lạ với chúng con. Khi chúng con biết th́ đă quá muộn cho một lời biết ơn. Hai mươi năm bên Cha, chúng con khâm phục mọi nhân đức của Cha. Cha nhân từ, Cha chịu khó, chúng con không trách Cha được một điều nào. Chúng con chỉ ao ước rằng giá Cha không hà tiện quá như thế, giá Cha không tham tiền như thế th́ Cha nhân đức vẹn toàn. Hôm nay, chúng con mới biết những đồng tiền kia Cha cất ở đâu, để làm ǵ. Quá muộn rồi Cha ạ, cho một lời tạ lỗi, biết ơn của chúng con.”

Vĩnh biệt Cha.

* * *

Mùa hè đầu tiên được mặc áo ḍng về quê. Tôi vui lắm. Chả mấy lúc không nh́n ḿnh trong gương. Tôi thích làm sao cái cổ côn trắng áo ḍng. Hè ấy, tôi về nhà hưu thăm Cha già thủa xưa, người đă viết giấy giới thiệu cho tôi đi tu. Từ những ngày là cậu giúp lễ, hôm nay tôi trở về báo tin vui cho Cha cậu bé ngày xưa đă lớn, đă chững chạc trong chiếc áo ḍng có cổ côn trắng đạo mạo. Cha đă d́u tôi đi một đoạn đường, tôi nghĩ là Cha sẽ mừng lắm khi thấy tôi đang hăm hở lên đường như cậu bé vui mùa xuân.

Trên chuyến xe lam về nhà hưu, nh́n trời cao xanh, tôi thấy hồn ḿnh cũng thênh thang theo. Ôn lại những kỷ niệm năm xưa. Tôi nhớ buổi chiều nọ, hôm ấy thấy dấp dáng áo ḍng của Cha ở ngơ, tôi không sợ, không chạy trốn Cha như hồi bé nữa mà ra đón Cha vào nhà chơi. Năm ấy vừa xong tiểu học, năm tôi đi tu. Buổi chiều đó, Cha đến nhắc cho tôi là c̣n hai ngày nữa hết hè tôi phải chuẩn bị về nhà trường. Mùa hè nào cũng thế, cứ c̣n vài ngày hết hè, Cha đến tận nhà nhắc cho mẹ tôi nhớ đến ngày tôi phải đi, cho đến ngày tôi đủ “tuổi khôn” Cha mới thôi. Cha biết rơ tất cả con chiên của Cha. Biết từng gia đ́nh, tŕnh trạng đạo đức, t́nh trạng con cái trong nhà. Ngay cả nhà nào có con đến tuổi xưng tội là Cha đến tận nhà mà nhắc. H́nh ảnh này in đậm trong tâm trí tôi, nhắc nhở tôi về h́nh bóng của một chủ chăn biết rơ chiên của ḿnh.

Những năm c̣n bé ấy, chiều thứ sáu đầu tháng nào chúng tôi cũng phải đi xưng tội. Chính Cha đánh trống báo hiệu, mở cửa nhà thờ, kê ṭa giải tội. Ban tối Cha dạy giáo lư. Cha bắt chúng tôi vào Legio Mariae, cũng phải phúc tŕnh công tác hàng tuần, quét nhà mấy lần, vâng lời ba má mấy lần. Cha là linh mục lo cho con chiên và lo hết ḿnh v́ phần rỗi của họ. Về sau này làm linh mục, tôi mới thấy ngồi giải tội cho con nít là một phiền toái. Nhưng ngày xưa, Cha già biết rằng tuổi thơ là trang giấy trắng cần viết vào đấy những hương nhân đức thật sớm. Cha đă không nhàm chán giải tội cho chúng tôi. Cha tập cho chúng tôi ngay c̣n bé đă biết quư trọng bí tích rồi. Kỷ niệm này ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống linh mục của tôi sau này với ṭa giải tội.

Khu nhà hưu thật vắng lặng. Hàng cây huynh diệp cao ngất giữa trời nắng hanh mùa hạ. Tiếng ve rỉ rả gợi sầu, nó chẳng phá được cái vắng lặng mà càng làm cho nỗi vắng có vẻ mênh mông. Lá huynh diệp rơi đầy lối vào, không ai quét cả. Mấy chú gà con chạy xào xạc bên bụi tre vàng ươm. Khu nhà giống như một tu viện cổ kính không có ai ra vào. Tôi hỏi cụ già đang rẫy cỏ trên mấy vồng khoai, cụ bảo Cha đang đọc kinh ở nhà nguyện.

Tôi ngồi ở hành lang đợi. Hơn một tiếng, Cha già chậm răi đi ra. Cha bước từng bước chậm, khuờ khoạng với chiếc gậy gỗ. Cả hai mắt của Cha đă bị ḷa. Tôi đến gần trước mặt mà Cha cũng chẳng nh́n thấy. Nghe tiếng tôi chào, Cha nhận ra tiếng ngay, khuôn mặt Cha mừng vui rạng rỡ. Cha giơ tay t́m tôi:

- Có phải con đấy không?

- Dạ, con đây ạ.

Cha giơ tay t́m rồi nắm vai tôi. Buổi trưa ấy cũng là lần sau cùng, tôi không bao giờ gặp lại Cha già nữa. Lời Cha nói trước khi chia tay cũng là lời trăn trối sau cùng. Tay run run, khuôn mặt tỏ rơ nỗi vui khi biết tôi đă đi được một quăng đường trên lư tưởng đời tu:

- Cha già rồi, Cha chẳng làm ǵ được cho Chúa nữa. Cha gởi lại Giáo Hội trong tay con, trong tay các thầy trẻ.

Từ biệt Cha ra về, rưng lệ, tôi bùi ngùi thương cảnh già của Cha. Trong nỗi bùi ngùi, tôi cũng hạnh phúc v́ bóng h́nh của Cha là sức mạnh nâng đỡ tôi bước tới. Cha bước can trường trong thánh thiện, có thể đời Cha cũng có lúc lẻ loi chăng? Nhưng Cha đă đi trọn đời bằng những bước chân vô cùng anh hùng. Và tôi biết, Cha hạnh phúc v́ thế giới b́nh an của Cha là Cha luôn có Chúa.

* * *

Rồi tôi bỏ nước ra đi. Tôi không bao giờ gặp lại Cha già nữa. Vào một buổi chiều tháng Năm ở trong một chủng viện miền trung nước Mỹ, tôi nhận được lá thư của đứa em gái gởi từ quê hương sang. Cuối đoạn thư đứa em viết :

“...Em đă về sống với thầy mẹ rồi, không c̣n ở nhà ḍng nữa. Nhà ḍng đă bị người ta lấy. Các đệ tử nhỏ như tụi em đều phải về hết. Buồn quá anh nhỉ. Nhưng mà thôi, phải chấp nhận chứ biết sao hả anh. Mẹ vẫn thường nhắc về anh luôn. Mẹ bảo không hiểu sao cứ nghe tiếng chuông nhà thờ là mẹ lại nhớ đến anh. Mà kỳ lạ, em cũng vậy anh ạ. Ban chiều khi em cắt cỏ cho trâu ở ngoài đồng mà nghe tiếng chuông em thấy tâm hồn ḿnh như chùng xuống. Nó buồn nao nao làm sao ấy anh ạ. Tiếng chuông như có an ủi, vỗ về mà cũng như lời buồn nhắc nhở về một thủa b́nh yên, một thủa an vui đă mất.

Anh biết không, trước ngày giải phóng th́ các xứ đạo chung quanh chẳng xứ nào mua chuông, họ đều xài chuông đĩa. Bây giờ xăng nhớt hiếm hoi, chẳng xứ nào c̣n xăng chạy máy điện nữa nên chiều về không c̣n tiếng chuông. Đă bao năm sống trong tiếng chuông, lớn lên trong tiếng chuông, tiếng chuông đă là một phần đời của ḿnh rồi. Bây giờ tiếng chuông bỗng vắng bặt, xứ đạo như chết, im ĺm lặng lẽ. Ai cũng buồn. Nhưng may cho xứ ḿnh là trước khi về hưu, Cha già đă mua cho quả chuông đồng thật lớn. Bây giờ trong khi các xứ đạo khác thật vắng th́ chỉ có tháp chuông nhà thờ ḿnh là c̣n tiếng chuông kêu. Ban chiều ở ngoài đồng, hễ nghe tiếng chuông là người ta sửa soạn về. Những xứ chung quanh đều hướng về xứ ḿnh v́ chỉ có một quả chuông duy nhất cho cả vùng. Tiếng chuông chiều nghe an ủi lắm anh ạ, nghe như Chúa vẫn c̣n ở với ḿnh...”

Nghĩ đến Cha già, tôi lại bồi hồi nhung nhớ. Cha đă chết rồi, đă vĩnh viễn ra đi, nhưng đời Cha là tiếng chuông c̣n sót lại sau những luyện lọc bằng can đảm, nhẫn nại, bao dung. Trong cuộc đời lư tưởng, Cha đă là ngọn nến cháy để linh hồn tôi ấm trong những ngày mệt mỏi, trống vắng. Mỗi lúc muốn xây đắp cho riêng ḿnh, mỗi khi nghĩ đến những công danh mà một người thanh niên có thể với tay vào đời, tôi lại nhớ về Cha. Cuộc đời Cha lại đốt cháy đi những ư nghĩ nhỏ nhoi trong hồn tôi.

“...đấy là tiền của các con. Những ngày Cha sống với các con, Cha đă giữ tiền giùm các con. Đấy là tiền lễ mà các con xin. Cha đă tích góp trong hai mươi năm qua. Các con phải cám ơn Chúa về sự quan pḥng của Ngài..”

Cha chẳng bao giờ nh́n thấy những chân trời rộng răi. Cha không du học, không có bằng cấp. Cha chỉ là một linh mục nhà quê. Nhưng vào những ngày gian khổ nhất của đất nước, ở miền quê ấy, chỉ c̣n mỗi tiếng chuông của Cha sót lại.

Gấp lại tờ thư, tôi đă ngồi nh́n qua cửa sổ, mây lững lờ trôi.

Những ngày c̣n là chủng sinh, đi nghỉ hè, khi lái xe qua những cánh đồng lúa ḿ mênh mông miền Kansas, mỗi khi nh́n thấy tháp chuông nhà thờ bên xóm đạo ven đường, tôi lại nhớ đến lời trăn trối của bao nhiêu năm về trước: “Cha già rồi, Cha chẳng c̣n làm ǵ được cho Chúa nữa. Cha trao lại Giáo Hội trong tay con, trong tay những thầy trẻ.” Hồn tôi ấm cúng lạ thường. Tôi vui với con đường tôi đi, tôi hạnh phúc với ơn gọi tôi chọn. Và tôi đă bước tới. Những lần nghe tiếng chuông giữa trời rất cao và rất rộng, hồn tôi thật thênh thang.

Hôm nay, mỗi khi đi qua đâu, nh́n thấy tháp chuông, tôi lại nhớ về xóm đạo nhỏ ở rất xa. Tôi vẫn nghe tiếng chuông nhẫn nại, an ủi nỗi vất vả của những con chiên miền quê. Mỗi khi nghe tiếng chuông thong thả ngân, tôi lại tin rằng c̣n rất nhiều những tiếng chuông đẹp như thế trong ḷng Giáo Hội, tiếng chuông của những linh hồn bên Chúa rất thiết tha.

Trích tập truyện ngắn TIẾNG GỌI PHÍA BÊN TRONG